“Hành vi của Nhật có thể xem là sự hội tụ nguy hiểm của stress, thiếu kỹ năng điều tiết cảm xúc và văn hóa ứng xử bạo lực đã bị bình thường hóa trong xã hội”, Thượng tá Hiếu nói.
Ngày 3/2, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tây Ninh đang tạm giữ Mai Anh Nhật (47 tuổi, ngụ xã Hậu Nghĩa) để điều tra về hành vi gây rối trật tự công cộng. Bên cạnh đó, công an cũng củng cố chứng cứ, hồ sơ, làm rõ các dấu hiệu tội phạm liên quan để xử lý Nhật theo quy định pháp luật.
Mai Anh Nhật là người đã hành hung ông N.V.H. (64 tuổi, ngụ TPHCM) sau va chạm giao thông trên đường ĐT825D (xã Hòa Khánh) vào trưa 30/1, khiến nạn nhân bị thương nặng và tử vong tại bệnh viện.
Liên quan vụ việc, chuyên gia tâm lý tội phạm đã lý giải động cơ gây án của Nhật, đồng thời đưa ra khuyến cáo đối với người dân nhằm tránh những vụ việc đáng tiếc tương tự xảy ra trong tương lai.
3 yếu tố dẫn đến hành vi
Trao đổi với phóng viên Dân trí, Thượng tá Đào Trung Hiếu, Tiến sĩ Tội phạm học, cho biết, dưới góc độ tâm lý học hành vi và tội phạm học, đây là trường hợp điển hình của bạo lực bộc phát trong tình huống căng thẳng giao thông, không nhất thiết phản ánh ngay bản chất “côn đồ” cố hữu của người gây án.
Chuỗi tâm lý có thể được lý giải theo tiến trình sau: Thứ nhất, va chạm giao thông, dù nhẹ, vẫn là tác nhân kích hoạt cảm xúc mạnh, nhất là trong bối cảnh giao thông đông đúc, áp lực thời gian và sự hiện diện của người thân (ở đây là con gái).
Thứ hai, khi xảy ra va chạm, nhiều người rơi vào trạng thái “tự vệ danh dự” – cảm giác bị xúc phạm, bị coi thường hoặc bị đe dọa vị thế cá nhân. Thứ ba, nếu cá nhân đó thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc, kết hợp với thói quen giải quyết xung đột bằng sức mạnh, hành vi bạo lực rất dễ vượt ngưỡng.
Điểm đáng chú ý là hành vi đánh liên tiếp vào vùng đầu – vùng trọng yếu, nguy hiểm đến tính mạng – cho thấy sự mất kiểm soát hoàn toàn trong khoảnh khắc, chứ không phải hành vi có tính toán trước. Trong tội phạm học, đây được gọi là trạng thái “bùng nổ hành vi”, khi lý trí bị cảm xúc lấn át, người gây án không còn nhận thức đầy đủ về hậu quả pháp lý và sinh mạng của người khác.
Do đó, không nên vội quy kết đây thuần túy là “bản tính côn đồ sẵn có”, mà cần nhìn nhận đây là sự hội tụ nguy hiểm của stress, thiếu kỹ năng điều tiết cảm xúc và văn hóa ứng xử bạo lực đã bị bình thường hóa trong xã hội, đặc biệt trong môi trường giao thông.
Tránh đối đầu trực tiếp
Theo Thượng tá Đào Trung Hiếu, nguyên tắc quan trọng nhất khi xảy ra va chạm giao thông là bảo toàn tính mạng và an toàn cá nhân, không phải bảo vệ cái tôi.
Trong mọi trường hợp va chạm, người dân cần giữ bình tĩnh, dừng xe đúng quy định, bật tín hiệu cảnh báo và tránh mọi hành vi tranh cãi, khiêu khích bằng lời nói hoặc cử chỉ. Pháp luật giao thông đã có đầy đủ cơ chế xử lý đúng – sai, trách nhiệm bồi thường; không một xung đột nào trên đường đáng để đánh đổi bằng thương tích hay sinh mạng.
Nếu gặp đối tượng có biểu hiện hung hãn, đòi hành hung, người dân tuyệt đối không đối đầu trực tiếp, không đáp trả bằng bạo lực. Cách xử lý an toàn nhất là giữ khoảng cách, tìm sự hỗ trợ của người xung quanh, nhanh chóng gọi lực lượng công an hoặc di chuyển đến khu vực đông người, trụ sở gần nhất. Trong nhiều vụ án đau lòng, chỉ một bước lùi về không gian và cảm xúc đã có thể tránh được bi kịch.
Chuyên gia tâm lý tội phạm cho rằng, công tác tuyên truyền của cơ quan chức năng cần chuyển từ cách tiếp cận chung chung sang đánh thẳng vào cơ chế hành vi và hậu quả thực tế. Không chỉ dừng ở việc phổ biến điều luật, cơ quan chức năng cần làm rõ cho người dân thấy rằng một cú đấm trong cơn nóng giận có thể biến một người bình thường thành bị can, bị cáo, để lại hậu quả không thể khắc phục cho nhiều gia đình.
Bên cạnh đó, cần tăng cường giáo dục văn hóa giao thông và kỹ năng kiểm soát cảm xúc, coi đây là một phần của an toàn giao thông, tương tự như đội mũ bảo hiểm hay tuân thủ đèn tín hiệu. Việc truyền thông nên sử dụng các vụ án có thật, phân tích rõ diễn biến tâm lý – pháp lý để người dân “thấy mình trong đó” và tự điều chỉnh hành vi.
Về lâu dài, cần xây dựng thông điệp nhất quán rằng đường phố không phải nơi giải quyết mâu thuẫn bằng nắm đấm, và mọi hành vi bạo lực, dù xuất phát từ phút nóng giận, đều phải trả giá rất đắt bằng tự do, danh dự và cả tương lai của chính người gây ra nó.
Trưa 30/1, Mai Anh Nhật (47 tuổi, ngụ xã Hậu Nghĩa) lái xe bán tải chở con gái đi học từ ngã tư Hậu Nghĩa hướng đến xã Hòa Khánh, tỉnh Tây Ninh.
Khi đến nút giao đường ĐT825 và đường Ba Sa – Gò Mối, Nhật giảm tốc độ để chờ đèn tín hiệu giao thông. Cùng thời điểm, ông N.V.H. (64 tuổi, ngụ TPHCM) điều khiển ô tô 7 chỗ chạy cùng chiều, vượt lên bên trái và va chạm vào cửa xe bán tải của Nhật.
Sau va chạm, cả hai tài xế xuống xe kiểm tra phương tiện. Lúc này, Nhật lao đến đánh liên tiếp vào vùng đầu ông H. khiến nạn nhân ngã xuống đường. Nhật tiếp tục dùng chân đá vào người ông H., làm nạn nhân bất tỉnh tại chỗ.
Sau khi gây án, Nhật cùng người dân địa phương sau đó đã hỗ trợ đưa ông H. đi cấp cứu. Nạn nhân được chuyển lên Bệnh viện Chợ Rẫy (TPHCM) điều trị, nhưng không qua khỏi. Công an tỉnh Tây Ninh đã bắt giữ Mai Anh Nhật để điều tra về hành vi gây rối trật tự công cộng. Cơ quan điều tra tiếp tục củng cố hồ sơ, làm rõ các dấu hiệu tội phạm liên quan để xử lý theo quy định pháp luật.
Nguồn: https://dantri.com.vn/thoi-su/vu-tai-xe-danh-chet-nguoi-o-tay-ninh-duoi-goc-nhin-tam-ly-bao-luc-boc-phat-20260203100103533.htm
